Pracownik w wieku przedemerytalnym a wypowiedzenie zmieniające – czy można obniżyć wynagrodzenie albo zdegradować pracownika w wieku ochronnym?

Stosownie do przepis art. 39 kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Dla wielu pracodawców jest to czasem bardzo poważny problem – przykładowo zatrudniają pracownika na stanowisku kierowniczym, pracownik ten znajduje się w okresie ochronnym, ale na jego miejsce chcieliby zatrudnić kogoś innego, młodszego, kogoś, kto będzie na tym stanowisku pracował znacznie efektywniej. Często również niestety jest tak, że pracownik, który „wpadnie” w wiek ochronny przed wypowiedzeniem umowy o pracę, jest na tyle pewien tej swojej ochrony, że zwyczajnie przestaje sumiennie wywiązywać się ze swoich obowiązków, ale robi to na tyle inteligentnie, że nie daje pracodawcy podstaw do rozwiązania umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym, z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Powstaje zatem pytanie – pracownik w wieku przedemerytalnym a wypowiedzenie zmieniające, skutkujące np. degradacją pracownika – czy to jest dopuszczalne? Czy można zmienić warunki pracy pracownika w wieku ochronnym w tym sensie, że zostaną one pogorszone? Tą kwestią zajmiemy się w niniejszym artykule – dla wielu pracodawców sprawa ta jest bardzo ważna, nierzadko budzi ona kontrowersje w praktyce, a i sam pracownik w wieku przedemerytalnym musi mieć świadomość tego, że nie jest tak do końca „nietykalny”.

Pracownik w wieku przedemerytalnym a ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę

Od razu należy zwrócić uwagę na jedną bardzo ważną rzecz – pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi w wieku przedemerytalnym (któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego „podstawowego”, czyli odpowiednio 65 roku życia dla mężczyzn i 60 roku życia dla kobiet. Chodzi tu zatem o sam moment dokonania wypowiedzenia – ono nie może nastąpić w tym okresie 4 lat przed emeryturą, natomiast jeśli zostało dokonane wcześniej, zanim pracownik osiągnął wiek ochronny, a dzień rozwiązania umowy po upływie okresu wypowiedzenia przypada już w okresie ochronnym, to w tym wypadku przepis art. 39 kodeksu pracy nie ma zastosowania. Umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia, gdyż samo wypowiedzenie zostało dokonane jeszcze zanim pracownik osiągnął wiek, od którego do uzyskania wieku emerytalnego brakuje mu mniej niż 4 lata.

Po drugie – przepis mówi wyraźnie o wypowiedzeniu umowy o pracę. Jeśli zatem pracownik pracuje na podstawie umowy o pracę na czas określony, która to umowa została zawarta do dnia, który z kolei przypada już w okresie ochronnym (mniej niż 4 lata do emerytury), to taka umowa rozwiązuje się z dniem, do którego była zawarta. Nie ma tu bowiem mowy o wypowiedzeniu tej umowy, a jedynie o rozwiązaniu z dniem, do jakiego była zawarta, a nie przedłuża się ona do dnia, w którym pracownik przejdzie na emeryturę.

Po trzecie – przepis art. 39 kodeksu pracy przewiduje dwa warunki do spełnienia – czas do osiągnięcia wieku emerytalnego i okres pracy związany z prawem do emerytury. Z kolei sam zakaz wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi w wieku ochronnym nie obowiązuje w dwóch przypadkach – gdy pracownik uzyskał prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu pracy. Pracownik w wieku przedemerytalnym jest zatem chroniony przed wypowiedzeniem, ale nie jest to ochrona bezwarunkowa i są przypadki, w których można mu wypowiedzieć umowę o pracę (renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, likwidacja albo upadłość pracodawcy).

Należ również zwrócić uwagę, iż przepis art. 39 przewiduje ochronę przed wypowiedzeniem umowy o pracę pracownikowi w wieku przedemerytalnym, ale już nie chroni go przed rozwiązaniem tej umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia (np. w trybie dyscyplinarnym). Pracownik w wieku przedemerytalnym nie jest chroniony przed dyscyplinarką w tym sensie, że jeśli w sposób ciężki naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze, popełni przestępstwo w czasie jego zatrudniania (oczywiste albo stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu) lub z własnej winy utraci uprawnienia, niezbędne do pracy na danym stanowisku, to pracodawca może rozwiązać z nim umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia i nie ma tu żadnego znaczenia jego wiek.

Pracownik w wieku przedemerytalnym a rozwiązanie umowy o pracę

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby umowę o pracę wypowiedział sam pracownik w wieku przedemerytalnym, znajdujący się w okresie ochronnym z art. 39 kodeksu pracy. Powołany przez zabrania wypowiedzenia jedynie od pracodawcy, natomiast nie ogranicza w tym zakresie pracownika. Podobnie, możliwe jest rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem w wieku przedemerytalnym za porozumieniem stron, a także z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (o czym już wspomnieliśmy), a także rozwiązanie bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu, o którym mowa w art. 53 §1 kodeksu pracy (długotrwała choroba). Umowa o pracę rozwiąże się również, jeśli samo wypowiedzenie ze strony pracodawcy zostało złożone zanim pracownik jeszcze znalazł się w wieku ochronnym.

Pracownik w wieku przedemerytalnym a wypowiedzenie zmieniające. Pogorszenie warunków pracy pracownika w wieku ochronnym – obniżenie wynagrodzenia, degradacja itp.

Zgodnie z art. 42 §1 kodeksu pracy przepisy o wypowiadaniu umów o pracę stosuje się również do wypowiedzeń zmieniających. Wypowiedzenie zmieniające to jednostronne oświadczenie pracodawcy, mające na celu pogorszenie warunków pracy – zmianę stanowiska, miejsca pracy, wymiaru czasu pracy, wynagrodzenia itp. A skoro pracownik w wieku przedemerytalnym jest chroniony przed wypowiedzeniem mu umowy o pracę, to zgodnie z tym przepisem jest chroniony również przed wypowiedzeniem zmieniającym. W praktyce zatem pracodawca ma tu bardzo ograniczone możliwości obniżenia wynagrodzenia pracownikowi w wieku do 4 lat przed emeryturą, przeniesienia go na inne stanowisko itp. Co jednak ważne, zakaz ten nie jest zakazem bezwzględnym.

Stosownie do przepisu art. 43 kodeksu pracy, wypowiedzenie zmieniające w przypadku pracownika w wieku ochronnym jest dopuszczalne, jeżeli stało się konieczne ze względu na wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej ich grupy, do której pracownik należy oraz ze względu na stwierdzoną orzeczeniem lekarskim utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinioną przez pracownika utratę uprawnień koniecznych do jej wykonywania. Co to oznacza w praktyce? Jeśli pracodawca chce np. obniżyć wynagrodzenie pracownikowi w wieku ochronnym, to niejako indywidualnie w jego przypadku nie może tego zrobić wypowiedzeniem zmieniającym, ale jeśli obniża wynagrodzenie wszystkim pracownikom w zakładzie, np. poprzez wprowadzenie nowych zasad wynagradzania, to już takie wypowiedzenie zmieniające może wręczyć każdemu z pracowników, w tym temu pracownikowi w okresie ochronnym.

Osoby, które odwiedziły tą stronę, znalazły ją szukając::

  • wypowiedzenie a ochrona przedemerytalna
  • wypowiedzenie zmieniające w okresie ochronnym
Please wait...

Skomentuj jako pierwszy w "Pracownik w wieku przedemerytalnym a wypowiedzenie zmieniające – czy można obniżyć wynagrodzenie albo zdegradować pracownika w wieku ochronnym?"

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany


*