Urlop wypoczynkowy 2020 – urlop w pierwszej pracy, urlop na pół etatu, wymiar urlopu i zasady udzielania urlopów wypoczynkowych. Kompleksowe omówienie i przykłady

Urlop wypoczynkowy 2020 udzielany jest jeszcze na „starych” zasadach, określonych w przepisach art. 152 i następnych kodeksu pracy. Pojawiają się od czasu do czasu w mediach i prasie pogłoski o zmianie przepisów w urlopach wypoczynkowych 2020 (np. urlop wypoczynkowy w wymiarze 26 dni dla każdego, a nie tylko dla osób z 10-letnim stażem pracy wraz z okresami zaliczalnymi), ale póki co nie są one nawet w fazie projektów ustaw. Stąd też urlop wypoczynkowy 2020 udzielany jest na zasadach analogicznych do lat poprzednich. Zasady te dotyczą ustalania prawa do urlopu wypoczynkowego, wymiaru tego urlopu (w zależności od stażu pracy, wymiaru etatu itp.), nabywania prawa do urlopu uzupełniającego, urlopu na żądanie, urlopu zaległego itp. Ten urlop wypoczynkowy 2020 w wymienionych powyżej aspektach omówimy w niniejszym artykule. Artykuł dość długi, ale postaramy się ogólnie, ale możliwie kompleksowo omówić tematykę urlopową w 2020 roku – pracownicy zainteresowani zasadami udzielania urlopów wypoczynkowych znajdą tu praktycznie wszystko, czego potrzebują. Uwaga – artykuł nie obejmuje kwestii urlopów dodatkowych, np. dla osób niepełnosprawnych. Te dodatkowe, pozakodeksowe urlopy pracownicze omówimy w jednym z kolejnych artykułów, w tym natomiast skupimy się na powszechnym urlopie wypoczynkowym 2020.

Urlop wypoczynkowy 2020 – urlop w pierwszej pracy. Urlop po szkole, po studiach, zmiana pracodawcy w pierwszym roku zatrudnienia

Jeśli pracownik w 2020 roku podejmuje zatrudnienie w stosunku pracy po raz pierwszy, to aby mógł skorzystać w ogóle z urlopu wypoczynkowego, musi przepracować miesiąc. Stosownie do treści art. 153 §1 kodeksu pracy pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Sam wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 albo 26 dni (dla pełnego etatu) za cały rok kalendarzowy. Mając na uwadze powołany powyżej przepis, w pierwszej pracy pracownik nabywa urlop wypoczynkowy 2020 w wymiarze 1/12 z 20 dni – w praktyce nie ma on jeszcze stażu, uprawniającego go do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni (więcej o tym za chwilę). Co bardzo ważne – nie ma żadnego przepisu, który zmusza pracodawcę do zaokrąglania w pierwszym roku pracy pracownika tego cząstkowego urlopu w górę do pełnego dnia. A zatem z upływem każdego miesiąca pracy pracownik nabywa prawo do 1/12 z 20 dni urlopu, co daje 1,66 dnia.

Ten urlop wypoczynkowy 2020 w pierwszej pracy nie jest zaokrąglany, a więc pracodawca może pracownikowi udzielić np. 1 dnia urlopu, a pozostałe 0,66 dnia niejako przenieść na kolejne miesiące. Oczywiście jeśli pracodawca chce, może pracownikowi ten urlop zaokrąglić do pełnego dnia – takie działanie jest dozwolone, jest to bowiem działanie na korzyść pracownika, a więc dopuszczalne.

Powstaje pytanie, kiedy upływa miesiąc pracy i jak go liczyć, aby można było stwierdzić, że pracownikowi w pierwszym roku pracy należy się ten urlop wypoczynkowy 2020. O ile przy zatrudnieniu 1 dnia miesiąca nie ma problemu z ustaleniem, kiedy upływa miesiąc pracy i kiedy pracownik nabywa prawo do tego urlopu cząstkowego, tak trudności w praktyce może sprawić ustalenie, w jakim dniu pracownik nabywa prawa do urlopu po zatrudnieniu w trakcie miesiąca. Jeśli pracownik został zatrudniony np. 1 października, to miesiąc pracy upływa z dniem 31 października i z tym dniem pracownik nabywa to prawo do urlopu. Podobnie pracownik zatrudniony po raz pierwszy z dniem np. 1 lutego nabędzie prawo do pierwszego urlopu w dniu 28 lutego (rok 2020 jest rokiem przestępnym, a więc w tym wypadku nabywa on prawo do urlopu z dniem 29 lutego).

Jeśli natomiast pracownik zostaje zatrudniony z dniem np. 10 października, to miesiąc jego pracy upływa z dniem 9 listopada i z tym dniem nabywa pracownik prawo do pierwszego cząstkowego urlopu wypoczynkowego 2020.

Nie ma tu znaczenia wymiar etatu, na jakim pracuje pracownik. Ten urlop wypoczynkowy 2020 i prawo do niego w pierwszym roku zatrudnienia nabywają tak samo pełnoetatowcy, jak i pracownicy zatrudnieni np. na 1/2, 1/4, 3/4 czy inny wymiar etatu. Ten miesiąc „karencji” obowiązuje ich tak samo, natomiast inny będzie oczywiście wymiar urlopu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 154 §2 kodeksu pracy wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1 (20 albo 26 dni); niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Na tym etapie ten urlop wypoczynkowy 2020 się zaokrągla. O co tu chodzi dokładnie? Nie zaokrągla się urlopu cząstkowego, czyli tego 1/12 z 20, czyli 1,66 dnia. Tego nie zaokrągla się do pełnego dnia, czyli do 2 dni. Natomiast przy ustalaniu samego wymiaru urlopu, jaki należy się pracownikowi niepełnoetatowemu, ten urlop się zaokrągla do pełnego dnia. W praktyce, jeśli pracownik zatrudniony na pełnym etacie ma prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego 2020 za cały rok, a więc w pierwszym roku zatrudnienia do 1/12 z tych 20 dni z upływem każdego miesiąca pracy, to pracownik zatrudniony np. na 1/3 etatu ma prawo do urlopu za cały rok w wymiarze 1/3 z 20, czyli 6,67, a więc po zaokrągleniu do 7 dni. Natomiast w pierwszym roku pracy tego niepełnoetatowca z upływem każdego miesiąca pracy nabywa on prawo do 1/12 z tych 7 dni, a więc do 0,58 dnia (tego urlopu się nie zaokrągla).

Urlop wypoczynkowy 2020 – prawo do urlopu wypoczynkowego i wymiar urlopu wypoczynkowego

Należy wyraźnie odróżnić dwie sprawy – prawo do urlopu wypoczynkowego oraz wymiar tego urlopu, jakie należą się pracownikowi. Jak opisaliśmy powyżej, prawo do urlopu wypoczynkowego w pierwszym roku pracy pracownik nabywa z upływem miesiąca pracy. Z kolei prawo do tzw. urlopu kolejnego nabywa już z dniem 1 stycznia następnego roku, o ile pozostaje w tym dniu w zatrudnieniu (art. 153 §2 kodeksu pracy – § 2. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym. Jak to wygląda w praktyce? Pokażmy na przykładzie.

Pracownik został zatrudniony z dniem 14 października 2019 roku na czas określony do 31 grudnia 2021 roku (więcej o umowach na czas określony i ich limitach pisaliśmy tutaj: umowy na czas określony limity). Jest to jego pierwsza praca w życiu. W roku 2019 nabędzie on prawo do urlopu wypoczynkowego 2020 za 2 pełne miesiące zatrudnienia (od 14 października do 13 listopada i od 14 listopada do 13 grudnia), 3 miesiąc jest niepełny, a więc za 2019 rok nabędzie on prawo do 2/12 z 20, czyli do 3,33 dnia (w praktyce do 3 dni, bo tego się nie zaokrągla). Z kolei urlop wypoczynkowy 2020 należy mu się w pełnym wymiarze 20 dni już od 1 stycznia 2020 roku.

Oczywiście te wspomniane 20 dni urlopu, do jakich pracownik nabywa prawo z dniem 1 stycznia 2020 roku należy się pod warunkiem, że pracownik przepracuje pełny rok kalendarzowy. W przypadku, gdyby zatrudnienie miało się zakończyć np. z dniem 30 kwietnia, to ten urlop nalicza się proporcjonalnie do czasu trwania zatrudnienia u tego pracodawcy, a więc nie będzie już pracownikowi należało się 20 dni, ale 4/12 z 20, czyli 6,67 dnia, czyli po zaokrągleniu 7 dni (zaokrąglamy, bo nie jest to już pierwszy rok pracy pracownika. Powstaje zatem pytanie: co, jeśli pracownik już zdążył wykorzystać te 20 dni urlopu wypoczynkowego, a następnie w trakcie roku odszedł z zakładu pracy?

Nic. W tym sensie, że te 20 dni należało mu się za cały rok, niezależnie od ilości pracodawców po drodze. A więc gdyby ten pracownik od maja zatrudnił się u nowego pracodawcy, to u tego nowego pracodawcy nie należy mu się już urlop wypoczynkowy 2020, bo te należne za cały rok 20 dni urlopu wykorzystał u poprzedniego pracodawcy, a ten poprzedni pracodawca w świadectwie pracy wskazał, jaki urlop wypoczynkowy 2020 wykorzystał pracownik ostatnim roku kalendarzowym zatrudnienia.

Urlop wypoczynkowy 2020 – ile dni?

Wróćmy jeszcze do wymiaru urlopu. Zgodnie z art. 154 §1 kodeksu pracy wymiar urlopu wynosi 20 albo 26 dni. Ten wyższy wymiar należy się pracownikowi, który ma za sobą staż pracy co najmniej 10 lat. Do tego stażu wlicza się różne okresy, nie tylko okres samego pozostawania w zatrudnieniu. Od razu też należy wyraźnie podkreślić, że do stażu, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego 2020 nie wlicza się okresu prowadzenia własnej działalności gospodarczej czy okresu zatrudnienia na umowie zlecenia czy o dzieło.

Wlicza się natomiast okres nauki (studia, w tym licencjat to już na wstępie 8 lat stażu urlopowego, szkoła policealna daje 6 lat tego stażu, ogólniak 4 lata, technikum 5 lat, zasadnicza 3 lata). Wlicza się również okres legalnej, udokumentowanej pracy za granicą (więcej o tym pisaliśmy tutaj: praca za granicą a urlop wypoczynkowy w Polsce), okres stażu z urzędu pracy, w czasie którego stażysta miał prawo do stypendium stażowego, pracę w gospodarstwie rolnym rodziców, okres służby wojskowej w czasie zatrudnienia i inne okresy, które zgodnie z przepisami prawa pracy są okresami zaliczalnymi.

Oczywiście te 20 albo 26 dni urlopu przysługuje za pełny rok kalendarzowy, niezależnie od ilości pracodawców, u których po kolei pracownik pracował w danym roku. Przykładowo, jeśli pracownik pracował od stycznia do końca maja u pracodawcy X, to u niego nabył prawo do 5/12 z 20, czyli po zaokrągleniu 9 dni. Jeśli od czerwca do grudnia pracowałby u pracodawcy Y, to u pracodawcy Y wymiar urlopu wypoczynkowego 2020 tego pracownika wyniesie 7/12 z 20, czyli po zaokrągleniu 12 dni, ale ponieważ wymiar za cały rok nie może przekroczyć 20 dni, to u pracodawcy Y pracownik nabędzie urlop wypoczynkowy 2020 w wymiarze 11 dni (art. 155(1) §2 kodeksu pracy: pracownikowi, który przed ustaniem stosunku pracy w ciągu roku kalendarzowego wykorzystał urlop w wymiarze wyższym niż wynikający z § 1 pkt 1, przysługuje u kolejnego pracodawcy urlop w odpowiednio niższym wymiarze; łączny wymiar urlopu w roku kalendarzowym nie może być jednak niższy niż wynikający z okresu przepracowanego w tym roku u wszystkich pracodawców.)

W przypadku niepełnoetatowców urlop wypoczynkowy 2020 nalicza się proporcjonalnie do wymiaru etatu (i ewentualnie okresu zatrudnienia). Jeśli na pełnym etacie pracownikowi przysługuje urlop wypoczynkowy 2020 w wymiarze 20 dni, to na pół etatu jest to 10 dni, na 1/4 etatu to 5 dni, na 3/4 etatu to 15 dni itp. Podobnie w przypadku urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni. Pracownik zatrudniony na 1/2 etatu ma prawo do 13 dni urlopu, na 1/4 etatu ma prawo do 7 dni urlopu, na 3/4 etatu do 20 dni itd. Jeśli zostaje on zatrudniony w trakcie roku, to urlop nalicza się proporcjonalnie do końca roku. Przykładowo pracownik został zatrudniony na pół etatu z dniem 1 września 2020. Ma on co do zasady prawo do 10 dni urlopu za cały rok, ale biorąc pod uwagę zatrudnienie w trakcie roku, to do końca 2020 roku przysługuje mu urlop wypoczynkowy w wymiarze 4/12 z 10, czyli po zaokrągleniu 4 przeliczeniowe dni urlopu.

A co to są te dni przeliczeniowe urlopu? Otóż urlop wypoczynkowy 2020 w wymiarze jednego dnia przeliczeniowego to zawsze 8 godzin. Oczywiście udzielając tego urlopu udziela się go w takim wymiarze godzinowym, jaki pracownik ma zaplanowany do przepracowania danego dnia. Natomiast przeliczeniowo, ustalając pulę należnego pracownikowi urlopu przyjmuje się, że dzień urlopu wypoczynkowego to zawsze 8 godzin.

Załóżmy, że mamy dwóch pracowników pracujących na pełnym etacie i mających prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego 2020. Jeden pracuje w podstawowym systemie czasu pracy, a drugi w równoważnym, z dniówką pracowniczą przedłużoną do 12 godzin (więcej o tym pisaliśmy tutaj: systemy czasu pracy). Obaj pracownicy pracują średnio 40 godzin tygodniowo (norma średniotygodniowa – art. 129 §1 kodeksu pracy). Pierwszy pracuje tak: 8 8 8 8 8 Sb Nd, a drugi tak: 12 12 12 4 0 Sb Nd albo jeszcze inaczej. Gdyby obaj chcieli mieć wolny poniedziałek i wtorek, to pierwszy pracownik wykorzysta 2 dni przeliczeniowe urlopu (16 godzin), a drugi 3 (24 godziny). Z kolei gdyby obaj chcieli mieć wolny cały tydzień, to obaj wykorzystają 5 dni urlopu przeliczeniowo, chociaż drugi pracownik piątek ma wolny grafikowo (więcej o grafikach pisaliśmy tutaj: harmonogram – grafik czasu pracy). Podobnie pracownik zatrudniony np. na pół etatu może pracować tak: 4 4 4 4 4 Sb Nd albo tak: 8 8 4 0 0 Sb Nd albo jeszcze inaczej. Ponieważ obaj mają 10 dni (80 godzin) urlopu wypoczynkowego 2020, to chcąc mieć np. wolny cały tydzień obaj pracownicy wykorzystają przeliczeniowo 20 godzin, czyli 2,5 dnia urlopu wypoczynkowego, a nie będzie tak, że pierwszy wykorzysta 5 dni urlopu, a drugi 3 dni (skoro czwartek i piątek ma wolny).

Urlop wypoczynkowy 2020 – urlop uzupełniający

Może się zdarzyć sytuacja, w której te 10 lat pracy (wraz z okresami zaliczalnymi) upływa pracownikowi w trakcie roku kalendarzowego. W takiej sytuacji, jeśli pracownik wykorzystał już przysługujące mu 20 dni urlopu, to w dniu, w którym kończy staż pracy 10 lat (z uwzględnieniem szkoły itp.) nabywa prawo do tzw. urlopu uzupełniającego. Przysługuje mu urlop wypoczynkowy 2020 w wymiarze dodatkowych 6 dni. Te dodatkowe 6 dni należy mu się w całości, a nie proporcjonalnie do końca roku. Warunkiem nabycia prawa do urlopu uzupełniającego jest wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w tym niższym, dotychczas przysługującym wymiarze (art. 158 kodeksu pracy: pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze, przysługuje urlop uzupełniający).

Należy zwrócić uwagę jeszcze na jedną rzecz. Co do zasady prawo do urlopu kolejnego pracownik nabywa z każdym 1 stycznia następnego roku kalendarzowego. Może się jednak zdarzyć, że od pewnego czasu i nadal, na przełomie lat, pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym czy urlopie wychowawczym. W takim przypadku prawo do urlopu kolejnego nabywa on nie z dniem 1 stycznia, ale dopiero po powrocie z tego urlopu wychowawczego czy bezpłatnego. A skoro tak, to może się okazać, że ten urlop wypoczynkowy 2020 nie będzie już mieć wymiaru 20 czy 26 dni, ale odpowiednio mniej. Tę kwestię reguluje z kolei art. 155(2) §1 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracownikowi powracającemu z urlopu wychowawczego czy bezpłatnego, jak również okresu tymczasowego aresztowania, służby wojskowej czy nieusprawiedliwionej nieobecności wymiar urlopu wypoczynkowego 2020 należy odpowiednio pomniejszyć. Pokażmy to na przykładzie:

Pracownica do dnia 31 marca 2020 roku przebywała na urlopie wychowawczym. Ma ona prawo do urlopu w wymiarze 26 dni za rok, ale z dniem 1 stycznia 2020 roku nie nabywa prawa do tego urlopu, gdyż przebywa na urlopie wychowawczym. Dopiero po powrocie z urlopu wychowawczego z dniem 1 kwietnia 2020 nabywa ona prawo do urlopu wypoczynkowego za 2020 rok. Wymiar tego urlopu wyniesie 9/12 z 26 dni, czyli po zaokrągleniu 20 dni.

Tak samo będzie w przypadku, gdy pracownica w trakcie roku rozpoczyna urlop wychowawczy. Przykładowo jeśli z dniem 24 września rozpoczyna ona korzystanie z urlopu wychowawczego, który potrwa 3 lata, to za okres od października do grudnia 2020 należy je ten urlop wypoczynkowy 2020 pomniejszyć proporcjonalnie. Za rok 2020 należeć jej się będzie zatem 9/12 z 26, czyli 20 dni tego urlopu wypoczynkowego. Chyba, że przed rozpoczęciem urlopu wychowawczego zdążyła ona wykorzystać urlop wypoczynkowy 2020 w całości w wymiarze 26 dni. Wówczas ten okres urlopu wychowawczego nie pomniejszy jej puli urlopu wypoczynkowego – nie da się go pomniejszyć, skoro wykorzystała go już w całości.

Urlop wypoczynkowy 2020 – jak udzielać. Wniosek o urlop wypoczynkowy

Co do zasady urlopów wypoczynkowych udziela się zgodnie z planami urlopowymi. Jednakże nie w każdym zakładzie pracy plany urlopowe funkcjonują (więcej o tym pisaliśmy tutaj: plan urlopów w firmie). Jeśli planów urlopowych w zakładzie pracy nie ma, urlopu udziela się w terminie uzgodnionym między pracownikiem a pracodawcą. W praktyce wygląda to tak, że pracownik składa wniosek o urlop wypoczynkowy 2020, a pracodawca taki wniosek akceptuje. Może się jednak okazać, że pracodawca nie wyrazi zgody na urlop we wskazanym przez pracownika terminie. Pracownik musi pamiętać, że absolutnie nie wolno mu rozpocząć urlopu wypoczynkowego bez akceptacji pracodawcy – jeśli pracownik samowolnie udzieli sobie urlopu, to jest to nawet podstawa do dyscyplinarki (więcej o tym pisaliśmy tutaj: za co można pracownika zwolnić dyscyplinarnie).

Co ciekawe, zgodnie z przepisami kodeksu pracy pracownik nie musi składać wniosku o urlop na piśmie. Równie dobrze może w ogóle wniosków urlopowych nie składać, jeśli cały urlop został „rozpisany” w planie urlopowym. W większości przypadków jednak pracownik taki wniosek o urlop wypoczynkowy 2020 składa. Takie złożenie wniosku o urlop kilka razy w roku jest niejako wnioskiem o podzielenie urlopu na części. Co do zasady bowiem urlop powinien zostać udzielony w całości, a podzielić go można jedynie na wniosek pracownika, przy czym jedna z części urlopu wypoczynkowego powinna trwać nieprzerwanie co najmniej 14 dni kalendarzowych (art. 162 kodeksu pracy).

Od 7 września 2019 roku pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek pracownicy o udzielenie jej urlopu wypoczynkowego 2020 bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Należy pamiętać, że czas urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, a także czas zwolnienia lekarskiego nie pomniejszają należnej za rok puli urlopu (tak, jak pomniejsza go urlop bezpłatny czy wychowawczy na zasadach, opisanych powyżej).

Urlop wypoczynkowy 2020 – zmiana terminu urlopu, przerwanie urlopu i przesunięcie urlopu

Jeśli pracownik rozpoczyna swój urlop wypoczynkowy 2020, a okazuje się, że w trakcie tego urlopu rozchorował się, to urlop ulega przerwaniu, a niewykorzystaną z powodu choroby część pracodawca udziela pracownikowi w terminie późniejszym. Zgodnie z art. 166 kodeksu pracy część urlopu wypoczynkowego niewykorzystaną z powodu choroby, odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, odbywania ćwiczeń wojskowych czy urlopu macierzyńskiego pracodawca udziela pracownikowi w terminie późniejszym. Z kolei, jeśli chodzi o przesunięcie terminu już zaplanowanego urlopu wypoczynkowego 2020, to możliwe jest to na wniosek pracownika, odpowiednio uzasadniony, jak również z inicjatywy pracodawcy, przy czym pracodawca może odmówić udzielenia urlopu wypoczynkowego w określonym terminie jedynie z powodu szczególnych potrzeb, gdyby nieobecność urlopowa pracownika spowodowała poważne zakłócenia toku pracy zakładu.

Urlop wypoczynkowy 2020 – urlop zaległy pracownik ma obowiązek wykorzystać do 30 września 2021 roku. Z pewnym jednakże zastrzeżeniem. Co do zasady pracownik może w trakcie roku skorzystać z 4 dni tzw. urlopu na żądanie. Urlop ten nie jest dodatkowym urlopem, on jest udzielany z puli urlopu wypoczynkowego. Jeśli pracownik z tego urlopu na żądanie nie korzystał, to urlop zaległy 2020 musi zostać udzielony pracownikowi do końca września 2021 roku, z tym, że ten urlop, który mógł być w 2020 roku urlopem na żądanie, pracodawca ma obowiązek udzielić do końca 2021 roku, a nie do 30 września 2021 roku. Więcej o tym pisaliśmy tutaj: urlop zaległy 2019 – do kiedy pracodawca musi go udzielić. Zasady opisane w tym artykule pozostają aktualne w 2020 roku.

Już niebawem w kolejnych artykułach m.in. ekwiwalent za urlop 2020, dodatkowy urlop pracowników niepełnosprawnych i inne tematy, związane z urlopami wypoczynkowymi. Zapraszamy do lektury.

Please wait...

Skomentuj jako pierwszy w "Urlop wypoczynkowy 2020 – urlop w pierwszej pracy, urlop na pół etatu, wymiar urlopu i zasady udzielania urlopów wypoczynkowych. Kompleksowe omówienie i przykłady"

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany


*